درباره طرح فیلم گل‌های شانگهای

طرح تیشرت گل‌های شانگهای با الهام از فضای بسته، مجلل و رؤیاگون فیلم هو شیائو-شین شکل گرفته است. مجموعه‌ای از درگاه‌های تودرتو، نگاه را لایه‌به‌لایه به عمق خانه می‌برد تا در دورترین نقطه به زنی برسیم که در کنار نور گرم چراغ نشسته است؛ ترکیبی که هم معماری پرزرق‌وبرق «خانه‌های گل» را تداعی می‌کند و هم حس محصوربودن شخصیت‌های فیلم را. نقش گل‌ها، چوب تیره، رنگ‌های قرمز و طلایی و نور کهربایی نیز از زبان بصری مشهور فیلم گرفته شده‌اند. عبارت 海上花 در بالای درگاه عنوان چینی اثر است؛ عبارتی که به‌صورت تحت‌اللفظی «گل‌های روی دریا» معنا می‌دهد، اما «海上» در اینجا اشاره‌ای ادبی به شانگهای دارد و از همین رو عنوان فیلم در انگلیسی Flowers of Shanghai است.

معرفی فیلم Flowers of Shanghai

فیلم Flowers of Shanghai محصول ۱۹۹۸ و ساخته‌ی هو شیائو-شین (Hou Hsiao-hsien)، فیلم‌ساز برجسته‌ی تایوانی، یکی از شاخص‌ترین آثار او و از تجربه‌های منحصربه‌فرد سینمای شرق آسیا در بازآفرینی یک جهان تاریخی است. داستان در شانگهای اواخر قرن نوزدهم و در فضای موسوم به «خانه‌های گل» می‌گذرد؛ مکان‌هایی مجلل که در آن مردان ثروتمند با زنانِ همراه و روسپیان سطح بالای جامعه معاشرت می‌کنند. فیلم بر اساس رمان The Sing-Song Girls of Shanghai نوشته‌ی هان بانگ‌چینگ ساخته شده و به‌جای دنبال‌کردن یک خط داستانی متعارف، شبکه‌ای از روابط عاطفی، مالی و قدرت را میان ساکنان این جهان بسته به تصویر می‌کشد.

بخش عمده‌ی فیلم هرگز از این اتاق‌ها خارج نمی‌شود. آدم‌ها غذا می‌خورند، چای می‌نوشند، تریاک مصرف می‌کنند، گفت‌وگو می‌کنند، حسادت می‌ورزند و درباره‌ی روابط و بدهی‌هایشان مذاکره می‌کنند؛ اما در پس این آرامش ظاهری، مناسباتی پیچیده از مالکیت، وابستگی و محدودیت جریان دارد. شخصیت‌های زن در محیط‌هایی بسیار زیبا زندگی می‌کنند، ولی همین زیبایی نوعی قفس نیز هست. این تضاد میان تجمل و اسارت یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های جهان فیلم است و هو شیائو-شین بدون توضیح مستقیم، آن را از خلال رفتارها، سکوت‌ها و روابط شخصیت‌ها آشکار می‌کند.

از نظر بصری، Flowers of Shanghai یکی از خیره‌کننده‌ترین فیلم‌های هو شیائو-شین است. دوربین غالباً در برداشت‌های طولانی و آرام در میان شخصیت‌ها حرکت می‌کند و نور گرم چراغ‌ها، چوب‌های تیره، پارچه‌های نقش‌دار، لباس‌های رنگارنگ و انبوه تزئینات داخلی، تصاویر فیلم را به نقاشی‌های زنده نزدیک می‌کنند. جهان بیرون تقریباً حذف شده و بیننده نیز مانند شخصیت‌ها در این فضای بسته گرفتار می‌شود. همین ترکیبِ حرکت آرام دوربین، نور کم، فضاهای تودرتو و روایت غیرمتعارف باعث شده Flowers of Shanghai بیش از آن‌که صرفاً داستانی درباره‌ی شانگهای قرن نوزدهم باشد، تجربه‌ای درباره‌ی زمان، میل، قدرت و محصورشدن در یک جهان زیبا باشد.